Met het omhoog trekken van de Canadese vlag onthullen Erwin van Santen van de raad van bestuur van het WZA en Bernd Otter van de Asser Historische Vereniging een ‘vector of memory’ op het WZA-terrein. Het schildje is één van de vijftig in Drenthe: samen vormen ze een 150-km lange wandelroute, de Canadian Trail, in de voetsporen van de Canadese bevrijders.

Sinds eind juni heeft Drenthe een Canadian Trail: een wandelroute die je kunt lopen of fietsen. Grote delen van Nederland zijn bevrijd door de Canadezen en ook delen van Drenthe. De trail (pad) loopt Meppel tot Havelte en van Zuidwolde tot Zuidlaren. Via een app zijn onderweg verhalen te lezen over gebeurtenissen die daar in 1945 hebben plaatsgevonden. Er zijn vijftig verhalen en één daarvan speelt zich bij op het terrein van het WZA.

Markering

De plaatsen met bevrijdingsverhalen zijn gemarkeerd met een ‘vector of memory’, een markeringsschildje. Erwin van Santen (rvb WZA) heeft dit schildje informeel onthuld, samen met Bernd Otter van de Asser Historische Vereniging. Deze oud-journalist heeft sterk ingezet om de Asser verhalen boven water te krijgen en vast te leggen.

Port Natal

Het schildje is te vinden op de restanten van de toegangspoort van het voormalige sanatorium Port Natal, aan de Beilerstraat. Via de app Liberation Route Europe of op de website zijn alle verhalen van de complete Europese route te vinden. Wie de hele Drentse trail te lang vindt (150 km), kan ook kiezen voor een rondje Assen (10 km) of een rondje Hooghalen-Grolloo (20 km).

 

Het bevrijdingsverhaal op het WZA-terrein

De bevrijding van Assen begint 78 jaar geleden aan de Beilerstraat. Het is 13 april 1945, vroeg in de ochtend. Het Canadese leger is bij Hooghalen op stevig verzet gestuit, waarbij een flink aantal boerderijen zijn afgebrand. Heel Assen is door de Duitsers omringd met anti-tankgrachten en loopgraven: de Assener Stellungen. Hier worden hevige gevechten verwacht. 

Kogelgaten

De voorste voertuigen worden bij de marechausseekazerne aan de Vaart inderdaad getrakteerd op mitrailleurvuur. Er vallen gewonden, maar het mitrailleurnest wordt vakkundig uitgeschakeld. Daarna wordt het een fluitje van een cent. 
De hoofdmacht rolt de bebouwde kom binnen, op naar de tankgracht die de doorgang net na de Zuiderbegraafplaats moet beletten. De bosrand en de Zuiderbegraafplaats wordt voor de zekerheid met handgranaten en geweervuur bestookt om een hinderlaag te voorkomen. Nog zijn kogelgaten te zien in het hekwerk.

Duizenden gravers

Een bulldozertank gaat voorop vanwege de tankgracht. Duizenden gravers zijn ervoor aan het werk geweest. Krijgsgevangenen, maar ook dwangarbeiders en vrijwilligers. Een deel van hen, zo’n 200 Russen, is ondergebracht in sanatorium Port Natal, op de plek waar nu het WZA staat.

Indrukwekkend maar…

De bunker bij de tankgracht blijkt onbemand en de gracht zelf wordt moeiteloos dicht geschoven. Op de Liberation Route Europe-route staat het gemarkeerd als ‘indrukwekkend maar nutteloos’. Zo rond elf uur zijn enkele honderden Duitse soldaten afgevoerd naar het Huis van Bewaring. De bewoners van de Beilerstraat hebben van de bevrijding niks gemerkt. Die sliepen nog of zaten in hun schuilkelders. Wat ze wel merkten is de lange rij militaire voertuigen die volgde met bestemming Groningen.

Meer info en historisch beeldmateriaal vind je op de site van de Liberation Route.

Met dank aan Bernd Otter, Asser Historische Vereniging

De 'Vector of Memory' van de Liberation Route Europe.

De 'Vector of Memory' van de Liberation Route Europe.

Bernd Otter en Erwin van Santen bij de restanten van Port Natal, met op de achtergrond het WZA.

Bernd Otter en Erwin van Santen bij de restanten van Port Natal, met op de achtergrond het WZA.