Beenamputatie

Zo fit mogelijk de operatie ingaan

Roken, alcohol, ongezonde voeding, te weinig bewegen, te veel stress. U weet waarschijnlijk dat deze gewoontes slecht zijn voor uw gezondheid. Ook een operatie is een grote belasting voor uw lichaam. Ons advies is om de periode voor de operatie te gebruiken om uw conditie te verbeteren. U herstelt daardoor sneller en hebt minder kans op complicaties. En meestal kunt u dan ook weer sneller naar huis!

Belangrijk voor uw spieropbouw is om beweging en goede voeding met elkaar te combineren. Het eten van voldoende eiwitten kan helpen de spieren in uw lichaam sterk te houden. De belangrijkste eiwitleveranciers zijn: zuivelproducten, vlees, vis, noten, brood en granen. Vraag uw revalidatiearts en fysiotherapeut wat u het beste kunt doen om fit te blijven (of om fit te worden). Misschien is het een extra oefening, eiwitrijke voeding of stoppen met roken.

Op de dag van de operatie brengt de verpleegkundige u naar de voorbereidingsruimte (verkoeverkamer). Hier krijgt u een infuus. Daarna krijgt u de verdoving.

Verdoving: ruggenprik of volledige narcose
De anesthesioloog bespreekt van te voren met u welke verdoving u krijgt voor de operatie. Bij een volledige narcose is het hele lichaam verdoofd en bent u een poosje buiten bewustzijn. Bij de ruggenprik wordt uw onderlichaam compleet verdoofd, terwijl de rest van uw lichaam normaal blijft functioneren. U bent dan aanspreekbaar.

De operatie duurt ongeveer één uur, afhankelijk van welk gedeelte van uw been wordt geamputeerd. Na de operatie krijgt u rondom de stomp een drukverband.

Er kunnen bij de operatie verschillende problemen optreden. Gelukkig komen deze bijna nooit voor. Voorbeelden van complicaties zijn:

• Wondnecrose; dit is het afsterven van wondranden.
• Trombose; dit is een bloedstolsel in de bloedvaten.
• Decubitus; dit zijn doorligplekken doordat u steeds in dezelfde houding ligt.
• Dwangstand van de stomp; door pijn en onvoldoende beweeglijkheid gaat uw heup- of kniegewricht in een vaste stand staan.

Fantoomgevoel en fantoompijn

Een fantoomgevoel is het gevoel dat het geamputeerde deel er nog steeds is. U kunt bijvoorbeeld jeuk aan uw voet hebben. De fysiotherapeut kan u oefeningen geven waardoor dit gevoel langzaam afneemt.
Daarnaast kunt u last hebben van fantoompijn. Dit betekent dat u pijn voelt in het gedeelte wat geamputeerd is. Fantoompijn kan erger worden:

• door weersomstandigheden.
• als u plast, poept of bij een zaadlozing.
• door steeds te denken aan de pijn.
• door emoties zoals angst en boosheid.

Bij de ene patiënt trekt de fantoompijn weg, bij een ander blijft de pijn bestaan. Er zijn wel speciale medicijnen voor. Ook kan veel en normaal lopen met de prothese de pijn verzachten.

Wondpijn

U kunt de eerste tijd pijn hebben aan de amputatiestomp. Dat is normaal na de operatie, u krijgt hier medicijnen voor.

Na de operatie gaat u naar de uitslaapkamer waar u kunt bijkomen. De verpleegkundige controleert uw bloeddruk en polsslag. Als die goed zijn, gaat u naar de verpleegafdeling. Meestal is dit na ongeveer een uur.

Op de afdeling hebt u een infuus waardoor u vocht krijgt en zo nodig ook (pijn)medicatie. U kunt ook een pompje hebben voor de pijnbestrijding. Verder hebt u één of twee slangetjes (drains) in het wondgebied. Deze zijn voor het afvoeren van bloed en wondvocht. De slangetjes mogen er meestal na zo’n 2 tot 3 dagen uit. Waarschijnlijk hebt u ook een blaaskatheter, omdat het na de operatie eerst nog moeilijk is om uit bed te gaan om te plassen.

Het zwachtelen van de stomp

Onderbeenamputatie
Direct na de operatie krijgt u een vacuümspalk om uw onderbeen (stomp). Dit is om de zwelling tegen te gaan. Na enkele dagen wordt de spalk vervangen door een ‘liner’. Dit is een kous, gemaakt van onbreekbaar materiaal (siliconen). Ook krijgt u een steunkous voor de nacht aangemeten, zodat uw stomp de juiste vorm krijgt. Wanneer de hechtingen zijn verwijderd en de stomp de juiste vorm heeft, kan de prothese worden aangemeten.

Bovenbeenamputatie
De eerste zorg is dat de operatiewond goed geneest. Na ongeveer 3 dagen wordt de stomp gezwachteld. Dit doet de wondverpleegkundige in overleg met uw arts/revalidatiearts. Het zwachtelen is om ervoor te zorgen dat het vocht in de stomp langzaam minder wordt. U krijgt dan uiteindelijk een spits toe lopende stomp die makkelijker in een prothese past.

Het verzorgen van de stomp

De stomp en de stomphuid verdienen de nodige aandacht. Is de operatiewond genezen? Dan is dagelijkse hygiëne erg belangrijk. U kunt het beste de stomp ‘s avonds voor u naar bed gaat wassen met koud water en een zachte zeep. Droog de stomp daarna af met een ruwe handdoek. Deze stevige aanpak vermindert de gevoeligheid van de stomp en verhoogt de druk die een stomp aan kan tijdens het lopen met een prothese. Verder zijn de stomp en de huid dan de volgende dag goed droog.

Een te droge huid kunt u als u wilt behandelen met een goede zalf. U kunt beter geen andere crèmes  gebruiken. Wilt u die toch gebruiken? Overleg dan eerst even met uw arts.

Op de dag na de operatie gaat u onder begeleiding van een fysiotherapeut en een verpleegkundige uit en in bed. De fysiotherapeut komt meestal 2 keer per dag bij u om samen aan uw herstel te werken. Wat gaat u met de fysiotherapeut doen?  

• U leert om uit en in bed te komen.
• U doet oefeningen om het andere been sterker te maken en om uw armen meer kracht te geven.
• U begint al snel met het staan op ‘jack’. Dit is een korte loopbrug, waarop u tussen 2 leuningen kunt staan.
• U doet oefeningen om uw been in beweging te houden. Het is belangrijk dat u uw spierkracht houdt en zo mogelijk verbeterd.
• Afhankelijk van wat voor amputatie u heeft gehad, doet u oefeningen om te voorkomen dat uw spieren korter worden.

Omdat het been een deel mist, bent u geneigd de stomp steeds omhoog te houden. Hierdoor kunt u pijn krijgen. Ook kan uw knie- of heupgewricht een dwangstand aannemen. Om dit te voorkomen moet u 1 tot 2 keer per dag een half uur plat op uw rug of buik liggen. Natuurlijk alleen als u dit lichamelijk kunt.

Na 3 tot 5 dagen gaat u voor verdere revalidatie naar een geriatrisch revalidatiecentrum. Dit is meestal Boshof in Assen. Boshof is een centrum voor revalidatie en herstelzorg in Assen, en ligt vlakbij het WZA.

Vanuit het WZA bezoeken we  Boshof wekelijks om de patiënten die hier revalideren te bespreken. Het revalideren duurt meestal zo’n 3 tot 5 maanden.

Het einddoel van de revalidatie is dat u weer zo zelfstandig mogelijk kunt functioneren. Soms gaat u alleen overdag naar een revalidatiecentrum. Het is ook mogelijk dat u tijdelijk naar een verzorgings- of verpleeghuis gaat met een eigen revalidatieafdeling.

Het team bespreekt wekelijks uw situatie. De revalidatiearts beoordeelt of u met een prothese zou kunnen lopen. Dit is afhankelijk van:

• pijn
• de conditie van uw hart en longen
• de conditie van uw andere been
• uw coördinatie, uw houding en evenwicht
• uw zelfvertrouwen en doorzettingsvermogen
• uw leeftijd
• de hoogte van de amputatie
• hebt u nog wondjes op de stomp en kunt u wel druk of aanraking aan de stomp verdragen?

De revalidatiearts en de fysiotherapeut gaan samen met de orthopedische instrumentenmaker (OIM) beoordelen wat voor prothese het beste bij u past. Er is een folder met informatie en foto’s over de verschillende prothesen, deze krijgt u van de instrumentenmaker die de prothese gaat aanmeten.

Hoe goed u in de toekomst weer kunt lopen, verschilt van persoon tot persoon. Voor sommige mensen is het weer kunnen lopen (van langere afstanden) of het weer kunnen sporten erg belangrijk. Andere mensen zijn al tevreden als ze zich kunnen verplaatsen in en rondom het huis.

Voordat u de prothese aandoet, is het belangrijk dat u de stomp iedere dag controleert op kleine schaafwondjes. Dit is nodig om een ontsteking te voorkomen.

Bij een amputatie krijgt u met verschillende zorgverleners te maken. Doordat we als team samenwerken, ook met de zorgverleners buiten het WZA, kunnen we u de best mogelijke zorg geven. De verpleegkundigen zijn vaak uw eerste aanspreekpunt. Zij kunnen u ook in contact brengen met de andere zorgverleners.

Vaatchirurg - WZA
U komt bij de (vaat)chirurg wanneer u problemen heeft met uw bloedvaten. U hebt bijvoorbeeld vernauwde bloedvaten, waardoor het bloed er niet goed doorheen kan stromen. De chirurg is ook de arts die u opereert.

• Telefoon: (0592) 32 52 10, maandag t/m vrijdag van 8.30 tot 16.30 uur.

Revalidatiearts - WZA
Voor en na de operatie bespreekt de revalidatiearts met u de hoe u weer zo goed mogelijk kunt functioneren. Er is aandacht voor uw veranderde spierkracht en beweeglijkheid. Maar het gaat ook om het weer oppakken van de dagelijkse activiteiten als lopen, aankleden en douchen.

• Telefoon: (0592) 32 53 11, maandag t/m vrijdag van 8.00 tot 16.30 uur.

Fysiotherapeut - WZA
In het WZA gaat de fysiotherapeut met u aan de slag. De fysiotherapeut behandelt en begeleidt u met als doel te herstellen van de operatie, te bewegen zodat u uiteindelijk weer zo goed mogelijk kunt functioneren.

• Telefoon: (0592) 32 53 10, maandag t/m vrijdag van 8.00 tot 16.30 uur.

Gipsverbandmeester
Na de operatie verbindt de gipsverbandmeester de plek van de amputatie meestal met een gipsverband. Dat wordt stevig aangebracht en beschermt de amputatiewond.

• Telefoon: (0592) 32 52 10, maandag t/m vrijdag van 8.30 tot 16.30 uur.

Wondverpleegkundige
De wondverpleegkundige verbindt en verzorgt uw wond. De verpleegkundige heeft nauw contact met de arts. U krijgt van de wondverpleegkundige adviezen over hoe u zelf uw wond kunt verzorgen en hoe de wond zo goed mogelijk kan herstellen.

• Telefoon (0592) 32 52 10, maandag t/m vrijdag van 8.30 tot 16.30 uur.

Specialist ouderengeneeskunde (SOG) - Boshof
Dichtbij het WZA staat Boshof, Centrum voor revalidatie en herstelzorg. Hier kunt u na de operatie tijdelijk verblijven om te herstellen van de operatie. Boshof is een onderdeel van Icare, www.icare.nl De specialist ouderengeneeskunde is in Boshof uw hoofdbehandelaar en daardoor uw eerste aanspreekpunt als het gaat om medische zorgvragen.

• Telefoon: (0592) 33 22 22; Boshof, Beilerstraat 38, 9401 PM Assen

Oedeem en Fysiotherapie Jansen
Na een amputatie is het belangrijk dat u blijft bewegen, om uw spieren te versterken. Uw conditie en kracht moeten optimaal blijven. U krijgt daarnaast hulp bij het leren uit- en aantrekken van de prothese en leert hoe u ermee kunt lopen. Als u gaat revalideren kiest u zelf voor een (1^e lijn) fysiotherapeut. De fysiotherapeuten van deze praktijk zijn gespecialiseerd in de begeleiding van patiënten met een amputatie. Deze praktijk heeft door de opgebouwde kennis en expertise, onze voorkeur.

• Telefoon: 06 40 300 250 of e-mail: ofj@online.nl

OIM
De orthopedisch instrumentmaker (OIM) zorgt voor de prothese en houdt spreekuur in WZA. In nauwe samenwerking met de revalidatiearts wordt de prothese aangemeten. U kunt rekenen op een optimaal hulpmiddel, afgestemd op uw persoonlijke situatie.

• Telefoon: (0592) 39 42 60 of e-mail info@oim.nl

Extra zorg als het nodig is
Uw zorgverlener kan u als dit nodig is, zowel in het WZA als in Boshof, verwijzen naar een:

• Ergotherapeut, begeleidt u bij eventuele aanpassingen in huis, werk en/of auto.
• Psycholoog, helpt u bij het verwerken van het verlies van een lichaamsdeel.
• Medisch maatschappelijk werker, besteedt aandacht aan de veranderde omstandigheden voor uw partner en familie. Met vragen over huisvesting, sociale verzekering, dagbesteding, werk en scholing kunt u terecht bij een medisch maatschappelijk werker.

Als u vragen heeft aan een zorgverlener, kunt u altijd contact opnemen met de hierboven genoemde zorgverleners.  

reval39 - december 2021