Extra hydrocortison om Addisoncris te voorkomen

Stressinstructies


Afspraak maken? Vragen?
Gebruik de BeterDichtbij-app. Vragen die u op werkdagen voor 14.00 uur stelt, krijgen dezelfde dag nog een reactie.

Telefoonnummer
(0592) 32 51 55
icon-afdeling Created with Sketch.
Specialisme of afdeling

In het kort

Als u bijnierinsufficiëntie hebt, gebruikt u hydrocortison. In stress-situaties kan het nodig zijn dat u uw gewone dosis hydrocortison verhoogt om een Addisoncrisis te voorkomen. Bij een ernstig tekort aan hydrocortison kan een noodinjectie met hydrocortison (Solu-Cortef) nodig zijn. De bijnierverpleegkundige leert u hoe u uzelf een injectie kunt geven. 

Extra hydrocortison bij stress

Als u een bijnierschorsinsufficiëntie hebt, maken uw bijnieren te weinig cortisol aan. Om het cortisoltekort aan te vullen, gebruikt u het medicijn hydrocortison.

In een stress-situatie heeft uw lichaam extra cortisol nodig. Stress-situaties ontstaan bijvoorbeeld door ziekte, een ongeval, een operatie of een emotionele gebeurtenis. U moet dan de dosis hydrocortison verhogen. Bij een ernstig tekort aan cortisol kunt u een Addisoncrisis krijgen. Dit is een levensbedreigende situatie.

Bij geringe of matige stress is het meestal voldoende om extra tabletten te gebruiken. Bij ernstige lichamelijke stress kan een noodinjectie met hydrocortison (Solu-Cortef) nodig zijn. 

Noodinjectie met Solu-Cortef

Een injectie met Solu-Cortef kunt u zelf toedienen in een spier. Hoe u dit doet, leert u van een bijnierverpleegkundige.

Het kan handig zijn als iemand uit uw naaste omgeving, bijvoorbeeld uw partner, u daarbij kan helpen. Deze kan ook een uitleg krijgen van de bijnierverpleegkundige.

Om instructie te krijgen van een bijnierverpleegkundige, hebt u een verwijzing nodig van uw internist-endocrinoloog.

 

Verschijnselen bij een tekort aan cortisol

Bij een juiste behandeling met hydrocortison verdwijnen of verminderen de meeste verschijnselen van bijnierschorsinsufficiëntie. Als uw lichaam behoefte heeft aan extra cortisol en u verhoogt de dosis niet genoeg, kunt u meer last krijgen.

Milde verschijnselen

Milde verschijnselen van een tekort aan cortisol zijn:

  • vermoeidheid
  • concentratieproblemen
  • spierzwakte
  • somberheid
  • geen eetlust
  • duizeligheid

Een Addisoncrisis

Ernstige verschijnselen van een tekort aan cortisol noemen we een Addisoncrisis. Een Addisoncrisis ontstaat als u erge lichamelijke of geestelijke stress hebt, maar soms ook al bij matige stress.

De meest voorkomende verschijnselen van een Addisoncrisis zijn:

  • misselijkheid en een wee gevoel in de maag
  • braken
  • buikpijn en diarree
  • koorts
  • slaperigheid, sufheid, zwakte, neiging tot flauwvallen

 

Extra hydrocortison bij lichamelijke stress

 

 

Geringe lichamelijke stress, bijvoorbeeld: Aanpassing dosis hydrocortison
Intensieve sportbeoefening

Het kan nodig zijn de dosis hydrocortison aan te passen.

Milde ziekteverschijnselen (bijvoorbeeld een gewone verkoudheid) en een lichaamstemperatuur onder 38ºC

 U hoeft de dosis niet aan te passen, tenzij u de ervaring hebt dat extra hydrocortison nodig is voor een sneller herstel. In dat geval kortdurend 5 tot 10 mg extra hydrocortison per dag innemen. Deze extra dosis kunt u eventueel verspreiden over de dag.

 

 

 

Matige lichamelijke stress, bijvoorbeeld: Aanpassing dosis hydrocortison

Toenemende ziekteverschijnselen en/of temperatuur tussen 38º en 39º C

Kortdurend (een- of tweemaal) braken bij ziekte. Kortdurende diarree bij ziekte

Neem direct 20 mg hydrocortison extra. Verdubbel de dagdosis hydrocortison en verdeel deze over de ochtend, middag en avond. Neem ten minste hydrocortison 20-10-10 mg. Doe dit zolang u ziek bent. Houdt de koorts langer dan 48 uur aan? Neem dan contact op met de bijnierverpleegkundige.

Ingreep bij de tandarts

Neem 10 mg hydrocortison extra in, 1 uur voor de ingreep.

 

 

Ernstige lichamelijke stress, bijvoorbeeld: Aanpassing dosis hydrocortison

Ernstige ziekteverschijnselen en/of temperatuur boven 39º C

Neem direct 20 mg hydrocortison extra. Verdrievoudig de dagdosering hydrocortison en verdeel deze over de ochtend, middag en avond. Neem ten minste driemaal per dag 20 mg hydrocortison. Doe dit zolang u ziek bent.

Houdt de koorts langer dan 48 uur aan of voelt u zich ernstig ziek? Neem dan contact op met de bijnierverpleegkundige.

Ongeval met letsel

Neem 20 mg hydrocortison. 

Aanhoudend braken

Aanhoudend (water)dunne diarree: één of twee keer per uur

Injecteer 100 mg Solu-Cortef in een spier. Neem hierna contact op met het ziekenhuis (zie Vragen). 

Verminderd bewustzijn of bewusteloosheid

 Bel 112. Injecteer 100 mg Solu-Cortef in een spier. Neem hierna contact op met het ziekenhuis (zie Vragen). (Als u dit zelf niet kunt, moet iemand anders dit voor u doen.)

 

 

 

Extra hydrocortison bij psychische stress

Matige psychische stress, bijvoorbeeld:

 Aanpassing dosis hydrocortison

Tandartsbezoek

Spannend examen

Sollicitatiegesprek

U hoeft de dosis niet aan te passen, tenzij u de ervaring hebt dat u zonder verhoging van hydrocortison klachten. In dat geval eenmalig 2,5 tot 5 mg extra hydrocortison innemen. 

 

 

Ernstige psychische stress, bijvoorbeeld: Aanpassing dosis hydrocortison

Overlijden van een dierbaar persoon

Een traumatische ervaring

Neem 20 mg hydrocortison. Daarna de dagdosis kortdurend verhogen (bijvoorbeeld verdubbelen). Dit hangt af van de hoeveelheid stress.

 

Hoe lang extra hydrocortison gebruiken?

Bij ziekte gebruikt u extra hydrocortison volgens het schema 'Extra hydrocortison bij lichamelijke stress', totdat u weer beter bent. Vanaf dat moment gaat u afbouwen (zie Extra hydrocortison afbouwen).

Bij ernstige geestelijke stress gaat u door met extra hydrocortison zolang dat nodig is, afhankelijk van de situatie en de hoeveelheid stress. Bijvoorbeeld: op het moment dat u erg slecht nieuws krijgt, neemt u meteen 20 mg hydrocortison in en verdubbelt de rest van de dag uw gewone dosis. De volgende dag verlaagt u de hydrocortison weer naar uw gewone dagdosis. Krijgt u toch weer klachten door een tekort aan cortisol? Verhoog dan de dosis hydrocortison met 2,5 mg tot maximaal de dubbele dosis.

Extra hydrocortison afbouwen

Als u geen koorts of ziekteverschijnselen meer hebt, bouwt u de extra hydrocortison af naar uw gewone dagdosis (onderhoudsdosis). Dit doet u in twee tot vier dagen, afhankelijk van de hoeveelheid extra hydrocortison en uw klachten. Tijdens het afbouwen neemt u de hydrocortison op de gewone tijden in.

Als de totale dosis hydrocortison 60 mg (of meer) per dag was, gaat u afbouwen met 20 mg per dag tot een dagdosis van 40 mg. Daarna met 10 mg per dag tot uw gewone dagdosis.

Als de totale dosis hydrocortison minder dan 60 mg per dag was, gaat u afbouwen met 10 mg per dag tot uw gewone dagdosis.

Voorbeeld 1: patiënt met gewone dagdosis van 15-5 mg hydrocortison

In verband met ernstige lichamelijke stress is de hydrocortisondosis verhoogd naar 20-20-20 mg (60 mg/dag). Start na het herstel van koorts of ziekteverschijnselen met afbouwen:

dag 1: 20-10-10 mg = 40 mg

dag 2: 15-10-5 mg = 30 mg

dag 3: 15-5 mg = 20 mg dagdosis

Voorbeeld 2: patiënt met gewone dagdosis van 7.5-2.5-2.5 mg hydrocortison

In verband met ernstige lichamelijke stress is de hydrocortisondosis verhoogd naar 20-20-20 mg (60 mg/dag). Start na herstel van koorts of ziekteverschijnselen met afbouwen:

dag 1: 20-10-10 mg = 40 mg

dag 2: 15-10-5 mg = 30 mg

dag 3: 10-5-5 mg = 20 mg

dag 4: 7,5-2,5-2,5 mg = 12.5mg dagdosis

Voorbeeld 3: patiënt met gewone dagdosis van 15-5 mg hydrocortison

In verband met matige lichamelijke stress is de hydrocortisondosis verhoogd naar 20-10-10 mg ( 40 mg/dag).

Start na herstel van koorts of ziekteverschijnselen met afbouwen:
dag 1: 20-10 mg = 30 mg
dag 2: 15-5 mg = 20 mg dagdosis

Voorbeeld 4: patiënt met gewone dagdosis van 10-5-5 mg hydrocortison

In verband met matige lichamelijke stress is de hydrocortisondosis verhoogd naar 20-10-10 mg ( 40 mg/dag).

Start na herstel van koorts of ziekteverschijnselen met afbouwen:

dag 1: 15-10-5 mg = 30 mg

dag 2: 10-5-5 mg = 20 mg dagdosis

Klachten bij afbouwen

Bent u de dosis hydrocortison aan het afbouwen en krijgt u klachten? Doe dan eerst een stap terug in het schema en neem daarna 2 dagen voor iedere verandering in de dosis.

Voorbereiden op extra hydrocortison

  • Het is belangrijk dat u goed weet wanneer en hoe u uw hydrocortison moet verhogen met tabletten en wanneer een noodinjectie met Solu-Cortef nodig is.
  • Zorg ervoor dat u altijd extra hydrocortison-tabletten bij u hebt. Neem een noodinjectie met Solu-Cortef u mee als u langer dan een dag ergens anders bent.
  • Draag een SOS-medaillon en een medische verklaring (een alarmbrief/ SOS-noodbrief) bij u, zodat hulpverleners in geval van nood weten dat u bijnierschorsinsufficiëntie hebt. U kunt SOS medaillons bestellen bij uw apotheek, White Cross Foundation of een juwelier. Ook kunt u een European Emergency Card bij u dragen of In Case of Emergency (ICE) programmeren in uw telefoon.

 

Op reis

Als u een verre reis wilt maken, houd er dan rekening mee dat u bijnierschorsinsufficiëntie hebt. Het is belangrijk dat u gebruik kunt maken van medische zorg bij een Addisoncrisis en kunt dus beter niet naar plaatsen gaan waar u deze zorg niet kunt krijgen. Neem bij vragen contact op met de bijnierverpleegkundige.

Neem in ieder geval het volgende mee als u op reis gaat:

  • Voldoende medicijnen, bijvoorbeeld 60 mg hydrocortison per dag, zodat u medicijnen hebt om op terug te vallen als u ziek wordt of medicijnen verliest.
  • Zakjes ORS en eventueel loperamide-tabletten voor het geval u ernstige diarree krijgt.
  • Een alarmbrief/SOS-noodbrief (in het Nederlands en in het Engels).
  • Een medisch paspoort (via uw apotheek verkrijgbaar).
  • Het schema met de instructies voor extra hydrocortison.
  • 1 of 2 ampullen 100 mg Solu-Cortef, met een spuit, een opzuignaald en een injectienaald.

Meer informatie?

Meer informatie over hoe u zich kunt voorbereiden op een reis vindt u op de website van de bijniervereniging NVACP (www.nvacp.nl), de website van het Centraal Administratiekantoor (www.hetcak.nl) en de website van de rijksoverheid (www.rijksoverheid.nl). Ook kunt u advies vragen bij een Travel Clinic (www.travelclinic.com).

 

Vragen?

U kunt uw vraag stellen via de BeterDichtbij-app.

Bij dringende vragen en spoedgevallen kunt u op werkdagen bellen met de bijnierverpleegkundigen, telefoon (0592) 32 51 66.  

Bel bij spoedgevallen buiten kantoortijden met de Spoedeisende Hulp, telefoonnummer (0592) 32 52 78.

Wanneer contact opnemen?

Neem in ieder geval contact op bij:

  • aanhoudend braken
  • aanhoudende dunne diarree: ongeveer één- tot twee keer per uur
  • verminderd bewustzijn 
  • als u na het verhogen van de hydrocortison steeds zieker wordt en u het niet vertrouwt

 

inter39 – januari 2024

Meer informatie

Behandelteam

R.K. Gonera

internist-endocrinoloog

A.B. Stam

Diabetesverpleegkundige en bijnierverpleegkundige

E. Vogt

Diabetesverpleegkundige en bijnierverpleegkundige

M.J. Vosjan

internist-endocrinoloog

Meer onderzoek en behandeling

Een noodinjectie met Solu-Cortef