Heupoperatie (nieuwe heup)

Er zijn verschillende redenen om een nieuwe heup te plaatsen. De meest voorkomende is gewrichtsslijtage. Gewrichtsslijtage komt voor in alle gewrichten, dus ook in het heupgewricht. Door slijtage wordt het kraakbeen van het gewricht aangetast. Soms verdwijnt het kraakbeen helemaal. Het gevolg is dat de twee delen van het heupgewricht, de kop en de kom, niet meer soepel langs elkaar heen glijden.
Door een versleten heup kunt u allerlei klachten krijgen, zoals:

• Pijn in de lies die kan uitstralen naar de dijstreek.
• Pijn in het bovenbeen en de knie en soms ook naar het onderbeen.
• Stijfheid bij het opstaan.
• Moeite met lopen en de neiging voorover te lopen.
• Niet kunnen bukken of traplopen.

Wat helpt?

Om minder pijn te hebben van uw heup kunt u pijnstillers innemen. Ook fysiotherapie kan zinvol zijn. U krijgt dan oefeningen om de pijn te verlichten en uw heupgewricht zo beweeglijk mogelijk te houden.
Als u te zwaar bent, kan het helpen om af te vallen. Ook kunt u bij het lopen een stok gebruiken aan de kant van uw 'goede' heup. Als pijnstillers en fysiotherapie u niet voldoende helpen, is een operatie vaak de enige oplossing.

Een goed en snel herstel

We vinden het belangrijk dat u na de operatie weer snel en goed hersteld. En daarbij zo min mogelijk last krijgt van complicaties. Dit doen we door te werken volgens de ERAS-methode. Dit betekent dat u voor de operatie duidelijke uitleg en informatie krijgt over hoe u zich kunt voorbereiden op de operatie en de periode daarna. Na de operatie moedigen we u aan om snel weer te bewegen, normaal te eten en actief mee te werken. Dit samen zorgt vaak voor een goed herstel.

Poli Anesthesiologie

Voordat een operatiedatum wordt vastgesteld, vult u een digitale vragenlijst in. U ontvangt deze via de mail. Om de vragenlijst in te vullen logt u in met een sms-code die u binnenkrijgt op uw mobiele telefoon.

Kunt of wilt u de vragenlijst niet digitaal invullen? Neem dan contact op met de poli Anesthesiologie, telefoon (0592) 32 56 80.

Keuze verdoving

Tijdens de operatie is (een deel van) uw lichaam verdoofd, zodat u geen pijn voelt. Er zijn verschillende soorten verdoving. Wat voor u de beste manier is, hangt vooral af van de soort operatie en uw gezondheid. De anesthesioloog bespreekt dit met u.

Intakeverpleegkundige

In de periode voor de operatie heeft u een telefonische afspraak met de intakeverpleegkundige. U ontvangt hiervoor een uitnodiging via de mail of brief. De intakeverpleegkundige geeft u informatie over de voorbereiding op de operatie, de ziekenhuisopname en de nazorg. Deze  informatie kunt u nalezen in deze folder.

Medicijnen

Om een infectie rondom uw operatie te voorkomen schrijft uw arts u een combinatiebehandeling van een desinfecterende zeep en een neuszalf met antibioticum voor. Dit is een standaard behandeling om het risico op een infectie met de bacterie Staphylococcus aureus (SA) te verminderen.

Het is mogelijk dat u kort voor de operatie tijdelijk moet stoppen met bepaalde medicijnen, zoals bloedverdunners en medicijnen vanwege diabetes. Dit bespreekt de arts die u opereert of de anesthesioloog met u. Informatie hierover staat ook in de oproep (mail of brief) die u ongeveer een week voor de operatie krijgt.

Een gezonde leefstijl vóór en na de operatie helpt u om sneller te herstellen. Dit betekent:

• Blijf bewegen, door bijvoorbeeld dagelijks te wandelen, te fietsen of te zwemmen.
• Eet gezond en zorg voor voldoende eiwitten. Eiwitten zitten vooral in zuivel, vlees(waren), eieren, vis en peulvruchten zoals bonen en linzen.
• Stop met roken, vapen en alcohol drinken. Zelfs een paar weken stoppen, heeft al een positief effect op het herstel van de operatie.

Heeft u vragen over een gezonde leefstijl? U kunt terecht bij uw huisarts, fysiotherapeut of diëtist in uw buurt.

Afspraak maken bij een fysiotherapeut

Hebt u nog geen fysiotherapie? Dan is het tijd om nu alvast een afspraak te maken met een fysiotherapeut bij u in de buurt. Als u de operatiedatum doorgeeft, kunt u na de operatie gelijk aan de slag.

U krijgt een aanvraag voor fysiotherapie mee uit het ziekenhuis. Controleer bij uw zorgverzekering hoeveel fysiotherapie wordt vergoed. 

Loophulpmiddelen zoals een rollator, krukken of looprek

Na de operatie is het belangrijk dat u een aantal weken een loophulpmiddel gebruikt. Zorg ervoor dat u de krukken of een rollator ruim vóór de operatie in huis heeft. Zo kunt u vóór de operatie oefenen waardoor het na de operatie een stuk gemakkelijker gaat.
In een thuiszorgwinkel kunt u ook hulpmiddelen zoals een hoog-laagbed, een lange schoenlepel, een grijpstok, handgrepen of een toiletverhoger kopen. Het is verstandig om dit voor uw opname te regelen.

Loophulpmiddelen kunt u lenen bij:

• Vegro: www.vegro.nl, telefoon 0900 288 77 66
• Medipoint: www.medipoint.nl, telefoon 088 10 20 100

Oefenprogramma ter voorbereiding op de operatie

Een operatie en het herstel hiervan vragen veel van het lichaam. Het is belangrijk om van tevoren aan uw conditie te werken. Ga daarom iedere dag, eventueel met uw rollator of stok, wat vaker en wat langer lopen. Het hulpmiddel zorgt ervoor dat u wat minder pijn (druk) heeft, waardoor u het lopen beter kunt volhouden.

Onthoud: Oefen totdat uw spieren moe zijn. Stop voordat het pijn doet.

Andere oefeningen:

• Tijdens het tandenpoetsen of afwassen afwisselend op 1 been staan en balans houden.
• Zittend 1-voor-1 de benen strekken en dit 10 tellen vasthouden.
• Opstaan uit een stoel en weer gaan zitten.
• Voor gevorderden: op 1 been een kniebuiging maken.

En bent u al aan het oefenen met de loophulpmiddelen? Zijn ze goed afgesteld? Bekijk ook de oefenvideo’s die op onze website staan.

Suikerhoudende ranja

Het is belangrijk om thuis vóór de operatie suikerhoudende ranja te drinken. Ranja heeft een positief effect op het herstel na de operatie. Het geeft extra energie.
Meng 70 ml siroop met 330 ml water (= 1 portie van 400 ml).

• De avond vóór de operatie drinkt u 400 ml.
• De ochtend van de operatie  drinkt u nog eens 400 ml, uiterlijk tot 2 uur vóór de operatie.

Niet eten en drinken

Voor de operatie moet u nuchter zijn. Dit betekent dat u niet mag eten en drinken voor de operatie. Anders kan de operatie niet doorgaan! Tijdens de verdoving werken uw reflexen niet goed. Daardoor kan eten of drinken vanuit uw maag in uw longen komen. Dat is gevaarlijk. Ook mag u geen kauwgom of snoepjes voor de operatie.

Let op!

• Tot 6 uur vóór de operatie mag u nog eten, daarna niet meer.
• Tot 2 uur vóór de operatie mag u nog water, thee, zwarte koffie of ranja drinken, daarna niet meer.

Als u nog medicijnen moet innemen, mag dit met een slokje water. Ook tandenpoetsen is geen probleem.

• Wij vragen u om op de ochtend van de operatie thuis te douchen.
• Gebruik vandaag geen make-up, bodylotion of crème.
• Nagellak, kunstnagels of gelnagels kunt u laten zitten.
• Laat sieraden (oorbellen, horloge) zoveel mogelijk thuis.
• Neem uw loophulpmiddel mee naar het ziekenhuis.

Op de dag van de operatie meldt u zich bij de receptie in de centrale hal. Daarna gaat u naar het Dagcentrum op de tweede verdieping. In het Dagcentrum maakt een verpleegkundige u klaar voor op de operatie. Daarna wacht u met uw begeleider tot u aan de beurt bent. Samen met de verpleegkundige loopt u naar de operatieafdeling. Als lopen niet lukt, gaat u met een bed. 

De operatie

Het aangetaste heupgewricht wordt vervangen door een heupprothese. Om bij het heupgewricht te kunnen komen, maakt de orthopedisch chirurg een snee aan de zijkant van uw bovenbeen. Vervolgens maakt hij het gewrichtskapsel open om de kop uit de kom te kunnen halen. Daarna wordt de kop verwijderd en de kom schoongemaakt.

In het heupbeen plaatst de orthopedisch chirurg een nieuwe kom. In het dijbeen wordt een metalen pin ingebracht met daarop een kop. De kop en de kom passen precies in elkaar. De heupprothese wordt op de plaats gehouden door het gewrichtskapsel.

De operatie duurt ongeveer 1 uur.

Na de operatie gaat u naar de uitslaapkamer (verkoeverkamer). We bellen uw contactpersoon om te vertellen hoe de operatie is verlopen. Op de uitslaapkamer krijgt u een waterijsje. Het hoofdeinde van uw bed wordt wat rechterop gezet. Het infuus wordt afgekoppeld zodra dit kan. 

Als u goed wakker bent, gaat u naar de verpleegafdeling. Op de afdeling mag u gelijk wat eten en drinken. Ook mag u weer uw eigen kleding aan. Een afdelingsverpleegkundige geeft door aan uw contactpersoon dat u op de kamer bent.

• Regelmatig worden uw bloeddruk, polsslag, temperatuur, ademhaling en bewustzijn gecontroleerd.
• U krijgt medicijnen tegen de misselijkheid.
• Ook wordt de operatiewond goed in de gaten gehouden.
• Na de operatie krijgt u een ijspakking op de operatiewond. Dit is om te voorkomen dat de wond gaat zwellen; bovendien voelt het prettig.

Pijnstillers

Het is belangrijk dat u zo goed mogelijk hersteld en zo weinig mogelijk pijn heeft. Daarom krijgt u pijnstillers voorgeschreven. Neem deze in, zoals de arts aangeeft.  Als u al andere pijnstillers gebruikt, overleg dit dan altijd met uw arts.

Bewegen zorgt voor een sneller herstel

De verpleegkundige helpt u eerst bij uw lichamelijke verzorging. Maar het is belangrijk dat u snel zelf weer wat gaat bewegen. Zodra u uw benen kunt bewegen, begint u met oefenen in bed. U beweegt de tenen, enkels en knieën in bed. Als de verdoving is uitgewerkt komt u uit bed. U mag dan bijvoorbeeld, als dit lukt, uit bed komen en op een stoel zitten. De verpleegkundige of fysiotherapeut helpt u daarbij. Daarna geldt: u ligt alleen in bed als het echt nodig is.

• Het verband wordt verwijderd. De wond is gehecht met nietjes. Deze moeten 3 weken blijven zitten.
• U gaat naar de röntgenafdeling voor een controlefoto van uw heup.
• U heeft looptraining met de fysiotherapeut.
• Er wordt ter controle ook wat bloed afgenomen.
  

Meestal kunt u de dag na de operatie weer naar huis. U kunt dan weer voor uzelf zorgen. Alleen bij het wassen van uw voeten en het aan- en uittrekken van uw broek, sokken of kousen hebt u misschien hulp nodig.

Voor de fysiotherapeut is het belangrijk dat u:

• In- en uit bed kunt komen.
• Kunt opstaan uit de stoel.
• Veilig met uw loophulpmiddel loopt.
• Veilig kunt traplopen (als dat in uw huis nodig is).

De fysiotherapeut bespreekt het beweegplan met u. U kunt voor oefenen of vragen contact opnemen met de fysiotherapeut bij u in de buurt.

De orthopeed is degene die akkoord geeft voor het ontslag.  

Het is mogelijk dat u langzamer herstelt dan verwacht. Als dat zo is zoeken we een passende plaats om te revalideren.

Transferverpleegkundige

Als het nodig is komt er tijdens uw opname een transferverpleegkundige bij u langs. Deze verpleegkundige kan ook hulp regelen bij u thuis, of een tijdelijke opname op de revalidatieafdeling van een verpleeghuis regelen.

Medicijnen en verbandmiddelen

Voordat u naar huis gaat, krijgt u informatie van de verpleegkundige over de bloedverdunners en het verband. U kunt dit ophalen bij de Wilhelmina Apotheek, in de hal van het ziekenhuis.

Bloedverdunners 4 weken
Door de operatie beweegt u minder. Daardoor neemt het risico op trombose of longembolie (bloedstolsel) toe. Om trombose te voorkomen krijgt u na de operatie een injectie met bloedverdunners. Tijdens de opname leert de verpleegkundige u hoe u zichzelf deze injectie kunt geven. U gebruikt de bloedverdunners 4 weken. (Als u altijd al bloedverdunners gebruikt, blijft u deze gewoon gebruiken.) 

Verband
Na de operatie krijgt u een speciaal verband op uw wond. Tijdens de opname leert de verpleegkundige u hoe u het verband zelf dagelijks kunt vervangen. U gebruikt het verband tot de wond droog is.

Ongeveer 2 maanden na de operatie volgt een afspraak op de poli Orthopedie. Meestal wordt van tevoren een röntgenfoto gemaakt.

Vragenlijsten (wza-proms)
Voor en na de operatie ontvangt u een mail (of brief) waarin we u vragen om een vragenlijst in te vullen. We stellen het zeer op prijs als u de vragenlijsten invult. Het doel van deze vragenlijsten is om inzicht te krijgen in het effect van de behandeling en hoe uw herstel verloopt. De uitkomsten worden gebruikt om (ook landelijk) de kwaliteit van zorg te verbeteren. 

De eerste maanden is uw heup nog gevoelig, maar dat wordt steeds beter. Met de nieuwe heup zult u uiteindelijk veel minder pijn hebben dan voor de operatie. Ook kunt u beter lopen. Wel kunt u wat last houden van stijfheid, omdat de spieren en het kapsel rond de heup zijn gekrompen.

Complicaties

Ook al wordt de operatie goed uitgevoerd, toch kunt u complicaties krijgen:

• Rond de heupprothese kan een infectie ontstaan, ook langere tijd na de operatie. Als er op een andere plek in het lichaam een infectie is, kunnen bacteriën via de bloedbaan bij de prothese komen, waardoor de prothese ontstoken raakt.
  Om die reden is het belangrijk dat u uw huisarts, specialist en tandarts vertelt dat u een heupprothese hebt, als er een ingreep moet plaatsvinden. Bij bepaalde ingrepen is het belangrijk dat u van tevoren antibiotica krijgt om een infectie te voorkomen. Dit advies geldt levenslang!
• Heel soms treedt na een operatie een nabloeding op.
• Een heupprothese gaat zo’n 10 tot 20 jaar mee. Wanneer de prothese is versleten, is het meestal mogelijk een nieuwe heupprothese te plaatsen.

Blijf oefenen
Lukt het u om de oefeningen van de fysiotherapeut te blijven doen?
Het kan best zo zijn dat het oefenen af en toe wat gevoelig is. De kunst is een balans te vinden in wél genoeg te oefenen zónder teveel te doen. Heeft u vragen? Neem dan contact op met de fysiotherapeut bij u in de buurt.  

Hoe moet ik mijn wond verzorgen?
De huid rondom de nietjes ziet er de eerste 2 weken wat geïrriteerd uit. Na het verwijderen van de nietjes wordt dat minder.
Als het wondgebied rood blijft, erg gezwollen is of er komt vocht uit, kunt u het beste contact opnemen met uw huisarts.

Hoe lang moet ik bloedverdunners gebruiken?
De eerste 4 weken na de operatie moet u een bloedverdunner gebruiken om trombose of longembolie te voorkomen. Mocht dat in uw situatie anders zijn, dan hoort u dit tijdens uw opname van de orthopedisch chirurg.

Hoe lang blijft mijn heup pijnlijk?
De eerste weken na de operatie hebt u nog wel wat pijn aan uw nieuwe heup. Dit is normaal. De pijn wordt vanzelf minder. Na een maand of 3 zult u weinig last meer hebben.
Het eerste jaar kunt u nog wel pijn hebben als u bijvoorbeeld een lange wandeling hebt gemaakt. Ook kunt u een tijdje last houden van een pijnlijk gevoel als u net bent opgestaan.

Hoe lang blijft mijn been dik?
Uw been wordt in de loop van de eerste 6 tot 8 weken geleidelijk aan minder dik. 's Avonds is uw been meestal het dikst. Om de zwelling te verminderen, is het verstandig om 's morgens en 's avonds een uur lang met uw benen omhoog te zitten.

Hoe vaak moet ik oefenen?
Het is belangrijk dat u de oefeningen doet die u van de fysiotherapeut hebt geleerd. Tijdens uw opname bespreekt de fysiotherapeut met u hoe vaak u moet oefenen.

Wanneer mag ik weer douchen of in bad?
Als de operatiewond goed geneest, kunt u meestal de 4e dag na de operatie (als de wond niet meer lekt) weer douchen. U kunt in bad als de operatiewond helemaal droog is en de nietjes zijn verwijderd.

Hoe moet ik in bed liggen?
U kunt de eerste 6 weken beter niet op uw geopereerde kant slapen. U kunt wel op uw andere zij liggen. Leg dan de eerste 2 weken een kussen tussen uw knieën, dan is het minder pijnlijk. Ook voorkomt u dat de heup uit de kom schiet.

Hoe moet ik lopen?
U loopt op de manier die u door de fysiotherapeut is geleerd.

Hoe lang moet ik met een loophulpmiddel lopen?
Hoe lang u met krukken of een rollator moet lopen, verschilt van persoon tot persoon.
U begint met 2 krukken of een rollator. In overleg met de fysiotherapeut gaat u na een tijdje lopen met 1 kruk. Uiteindelijk kunt u weer zonder krukken lopen. Als u met een rollator loopt, kunt u in de loop van de 6 tot 8 weken het gebruik ervan, steeds verder afbouwen.

Wanneer mag ik fietsen?
Zodra het lukt, mag u op een hometrainer beginnen met fietsen. Als u voor de operatie regelmatig buiten fietste, kunt u hier  zo’n 8 weken na de operatie weer mee beginnen. Overleg dit vooraf met uw fysio. Vanwege de lage instap is een damesfiets handiger dan een herenfiets.

Wanneer mag ik weer zwemmen of andere sporten doen?
Na een week of 6 mag u weer zwemmen. Als u andere sporten wilt gaan doen, overleg dan eerst met uw huisarts, orthopedisch chirurg of fysiotherapeut.

Wat voor schoenen kan ik het beste dragen?
U kunt het beste stevige schoenen dragen met een brede hak. Hoge hakken en slippers zijn de eerste 3 maanden na de operatie ongeschikt.

Welke bewegingen mag ik niet maken?
Afhankelijk van de operatietechniek is het verstandig sommige bewegingen te vermijden. De orthopeed en/of de fysiotherapeut informeert u hier over.  

U kunt uw vragen stellen via de BeterDichtbij-app.

De eerste 5 dagen nadat u thuis bent, kunt u met vragen over de opname of ingreep terecht bij het WZA. 

• Bij dringende vragen kunt u op werkdagen ook bellen met de polikliniek Orthopedie, telefoon (0592) 32 52 45.
• Hebt u een probleem of medische vraag die echt niet kan wachten en is de polikliniek niet bereikbaar? Dan kunt u bellen met de Spoedeisende Hulp, telefoon (0592) 32 52 78.

Huisarts

Bent u langer dan 5 dagen thuis na uw opname of ingreep en hebt u een vraag? Dan kunt u die stellen aan uw eigen huisarts.

Het is belangrijk om contact op te nemen met uw huisarts:

• Als u koorts krijgt.
• Als het wondgebied rood en gezwollen blijft.
• Als uw heup steeds meer pijn gaat doen.

ortho01 - maart 2026

• Gezond eten? Gezonde leefstijl? Meer informatie vindt u op de website www.voedingscentrum.nl
• Wilt u begeleiding bij het stoppen met roken? Meer informatie vindt u op de website wza.nl over ’Stoppen met roken voor een operatie’.